Maarten Spanjer overleden: Spetters brengt ons terug naar vervlogen tijden
AMSTERDAM – Met het overlijden van Maarten Spanjer (73) verliest Nederland niet alleen een markante acteur, schrijver en televisiemaker, maar ook een stukje van een tijdperk dat nooit meer terugkomt. Natuurlijk kennen we hem van het legendarische televisieprogramma Taxi, maar voor velen blijft hij toch vooral Hans uit Spetters. De film waarmee Paul Verhoeven in 1980 Nederland op zijn kop zette. Wat was dat een klapper! Brullende crossmotoren, leren jassen, opstandige jongeren, Renée Soutendijk en een Nederland dat er inmiddels heel anders uitziet. Een rauw verhaal over vriendschap Spetters was meer dan zomaar een bioscoopfilm. Het was een tijdsbeeld, een rauw verhaal over vriendschap, ambitie, seksualiteit en de harde werkelijkheid van het volwassen worden. Met Maarten Spanjer, Hans van Tongeren, Toon Agterberg, Renée Soutendijk en Rutger Hauer wist Verhoeven een wereld neer te zetten die je bijna kon ruiken: benzine, frituurvet en de vrijheid van de late jaren zeventig. De critici maakten de film met de grond gelijk, protestgroepen stonden op hun achterste benen, maar het publiek trok massaal naar de bioscoop. Meer dan 1,1 miljoen bezoekers bewezen dat Spetters iets had geraakt. Het verhaal Achter de film En dan het verhaal áchter de film. Misschien nog wel net zo fascinerend! Een scenario van Gerard Soeteman dat aanvankelijk werd afgewezen voor subsidie, een woedende Paul Verhoeven, producent Joop van den Ende die met zijn vuist op tafel sloeg en een aangepaste versie van het script waarmee uiteindelijk toch financiering werd verkregen. Vervolgens filmde Verhoeven gewoon zijn oorspronkelijke, veel rauwere verhaal. Het leidde tot een nationale rel, maar uiteindelijk ook tot een van de meest besproken films uit de Nederlandse cinema. De documentaire Spetters, de wording van een cynisch sprookje van Andere Tijden laat prachtig zien hoe dat allemaal verliep. Misschien is dat wel de grootste kracht van Spetters: je kijkt niet alleen naar een film uit 1980, je reist terug naar een wereld van brommers, motorcross, bruine cafés, onbekommerde jeugd en dromen die nog alle kanten op konden. Gelukkig blijven de beelden bestaan Het overlijden van Spanjer maakt die nostalgie extra voelbaar. De acteurs, de verhalen, de televisieprogramma's en zelfs de vertrouwde gezichten uit die jaren verdwijnen langzaam. Gelukkig blijven de beelden bestaan. En zodra de eerste scènes van Spetters weer voorbijkomen, zijn we even terug in die bijzondere tijd. Een tijd waarin Nederland misschien niet beter was, maar wel anders. En waarin filmmakers nog een complete volksopstand konden veroorzaken met één bioscoopfilm. Wat een film. Wat een tijd. En wat een heimwee.